Portret van baron van Voorst tot Voorst, Commissaris van de Koningin. Hij kwam op bezoek, observeerde en schreef genadeloos op wat hij van het dagelijkse leven in een gemeente vond. Foto: Fotocollectie BHIC
Portret van baron van Voorst tot Voorst, Commissaris van de Koningin. Hij kwam op bezoek, observeerde en schreef genadeloos op wat hij van het dagelijkse leven in een gemeente vond. Foto: Fotocollectie BHIC (Fotocollectie BHIC)

CdK doet boekje open over Brabant

OSS - "Sinds ongeveer een half jaar is het nieuwe Raadhuis in gebruik genomen. Het ziet er zeer goed uit, maar het is mijns inziens geen Raadhuis. Het onderhoud van het gebouw, met zijn erkers, torentjes, balcons enz. zal jaarlijks veel geld kosten. Bovendien staat het niet in het Centrum van Oss." Die gedachtegang pent Arthur Eduard Joseph baron van Voorst tot Voorst, Commissaris van de Koningin, neer over het 'nieuwe' gemeentehuis van Oss als hij in 1922 in de gemeente Oss op bezoek is. Dat bezoek, elk bezoek aan Oss en zo'n beetje aan iedere Brabantse gemeente van Van Voorst tot Voorst is door hem vastgelegd in zijn dagboek. Die memoires zijn nu door het BHIC bij elkaar online gezet, wat een interessant inkijkje geeft in het tijdsbeeld van toen, door de ogen van scherp waarnemende Commissaris van de Koningin.

Terugkomen op kwesties, informeren naar personen en ontwikkelingen. Zijn geheugen zal het lokale bestuur ongetwijfeld af en toe lelijk verrast hebben. Tussen 1894 en 1928 was baron Van Voorst tot Voorst Commissaris van de Koningin in Brabant. Van een van zijn taken, het regelmatig bezoeken van alle gemeenten in de provincie, hield hij een dagboek bij, waarin de smeuïge opmerkingen niet van de lucht zijn. De nieuwe themawebsite ‘Door de ogen van de Commissaris van de Koningin’ heeft de CdK ons een unieke inkijk nagelaten op zijn verhouding tot het lokale bestuur, honderd jaar geleden. Maar ook op de bevolking met al haar problemen en uitdagingen.

De baron kreeg in de gaten hoe groot de invloed van margarinefabrikant Jurgens is op de plaatselijke politiek. "Van B. en W. vernam ik, welk een grooten invloed de oude Jan Jurgens in Oss heeft; hij maakt letterlijk de verkiezingen. Als hij er plezier in had, zou hij zijn broer Arnold gemakkelijk uit den Raad kunnen gooien", staat te lezen in het dagboek.

Bemoeienis
Behalve bemoeienis met het Osse Raadhuis (nu Museum Jan Cunen), had de voorganger van Wim van de Donk ook tips voor bedelarij in de gemeente Ravenstein. "Ik drong er zeer kras bij den burgemeester op aan, dat hij zoo veel mogelijk de bedelarij zou keeren; ik gaf hem daarvoor de volgende middelen aan: A. de burgerij verzoeken niet meer te geven; B. de bedelaars waarschuwen, dat, als zij een volgende keer terugkwamen, dat zij dan gecalengeerd

vervolgen, red.

zouden worden; C. hen bij terugkomst in de gemeente te laten calengeeren. Wanneer a. b. en c. worden inachtgenomen, dan zal men de bedelarij spoedig den kop hebben ingedrukt."

Meer berichten