Bergoss-medewerksters in 1965 bezig met het maken van de spoelen (‘boompjes’) voor de Stoddard-axminster weefmachine. Foto: Leo van den Bergh, collectie Stadsarchief Oss.
Bergoss-medewerksters in 1965 bezig met het maken van de spoelen (‘boompjes’) voor de Stoddard-axminster weefmachine. Foto: Leo van den Bergh, collectie Stadsarchief Oss. (Foto: )

Bergoss, werken bij de 'wattenjood'

  Cultuur

OSS - In het Stadsarchief Oss is tot en met zondag 10 februari de nieuwe tentoonstelling 'Bergoss – werken bij de 'wattenjood' te zien. In deze kleinschalige tentoonstelling wordt met foto's uit de collectie van het Stadsarchief en door voorwerpen en documenten uit de collectie van Museum Jan Cunen en het Brabants Historisch Informatiecentrum de geschiedenis van dit bekende Osse bedrijf getoond.

De grote tapijtfabriek Bergoss startte klein: Daniël van den Bergh begon in 1856 een wattenfabriekje in de Osse binnenstad. Meer dan een werkplaats waar oude lompen verwerkt werden tot vulmateriaal voor kussens en stofferingen, was dit aanvankelijk niet. Stukje bij beetje groeide de onderneming uit tot een grote fabriek voor tapijten en meubelstoffen.

Het was een familiebedrijf, gerund door leden van de Joodse familie Van den Bergh. Een andere tak van dezelfde familie was groot geworden in de boter- en margarinehandel. Al ver voor de Tweede Wereldoorlog hadden Ossenaren daarom een weinig subtiele manier gevonden om duidelijk te maken bij welke Van den Bergh zij nu precies hun boterham verdienden: de margarinefabriek was van de 'boterjood', de tapijten kwamen van de 'wattenjood'.

Bergoss failliet
Het bedrijf groeide snel, honderden Ossenaren hebben hier gewerkt. In 1931, bij het 75-jarig jubileum van het bedrijf, liet zelfs koningin Wilhelmina haar waardering voor de onderneming van de Gebroeders van den Bergh blijken en mocht Bergoss zich voortaan 'koninklijk' noemen. Maar in 1982 ging Bergoss failliet. Voormalige concurrent Desso nam het terrein én de naam over en ging 'Bergoss' als eigen merk voeren.

De tapijtindustrie verdween uit Oss. In de jaren 90 en het begin van deze eeuw zijn veel van de oude fabriekspanden gesloopt. Enkele markante bouwwerken zijn gebleven, zoals de 'blauwe zolder' (nu restaurant Cordial en hotel de Weverij), de kantoorvilla en een deel van de sheddaken in het huidige Berghkwartier.

Boek
Archivaris Agnes Lewe heeft uitgebreid onderzoek gedaan in de bedrijfsarchieven van Bergoss, die opgeslagen liggen bij het Brabants Historisch Informatiecentrum in Den Bosch. Aan de hand hiervan heeft zij een boek geschreven, rijk geïllustreerd met foto's uit de collectie van het Stadsarchief Oss. Dit boek, 'Bergoss over de vloer. De geschiedenis van de NV Gebroeders van den Bergh 1856 – 1982', wordt donderdag 13 december gepresenteerd.

De expositie 'Bergoss, werken bij de 'wattenjood'' is op dinsdagen, woensdagen en donderdagen tussen 11.00 en 17.00 uur te zien bij het Stadsarchief, dat gevestigd is in de Bibliotheek Oss. Meer info staat op de website van het Stadsarchief.

Meer berichten




Shopbox